Janko, Anna. Mała zagłada [Nagroda Literacka m.st. Warszawy / proza]

Rok: 2016Gatunek: BiografiaPowieśćKraj nagrody: PolskaTemat: II wojna światowaSochyZamojszczyznazbrodnie wojenne

Sprawdź dostępność w bibliotece!

Szczegóły
Tytuł: Mała zagłada 
Autor: Anna Janko 
Literatura polska - Biografia, Powieść
Nagroda: Nagroda Literacka m. st. Warszawy (2016)

Opis:

Sochy na Zamojszczyźnie, 1 czerwca 1943 roku. Wystarczyło parę godzin, by wieś przestała istnieć. Budynki zostały spalone. Mieszkańcy rozstrzelani. Pośród zgliszczy pozostał jeden dom, nieliczni dorośli i kilkoro dzieci.
Wśród nich — dziewięcioletnia Terenia Ferenc, matka Anny Janko. Dziewczynka widziała, jak Niemcy mordują jej rodzinę. Nieludzki obraz towarzyszył jej przez lata spędzone w domu dziecka, by nigdy nie dać o sobie zapomnieć…

Mała Zagłada Anny Janko nie jest jeszcze jedną tragiczną opowieścią rodzinną wyciągniętą z lamusa II wojny światowej. To mocna, jak najbardziej współczesna rozprawa z traumą drugiego pokolenia — naznaczonego strachem. Brutalna, naturalistycznie opisana historia pacyfikacji polskiej wsi staje się w niej punktem wyjścia do przedstawienia etycznej i egzystencjalnej bezradności.

Mała Zagłada. Przejmująca książka o tym, że wojna nie umiera nigdy…

(Źródło opisu: strona wydawcy)

Fragment:

Miałam przez to wszystko jakby dwie matki. Pierwszą: dorosłą kobietę, za którą tęskniłam, gdy wychodziła do sklepu, której się bałam, gdy wpadała w gniew, z której byłam dumna, bo nikt nie miał ładniejszej pani za matkę na całym podwórku. I drugą mamę miałam: małą dziewczynkę, której na wojnie zginęli rodzice, wciąż przerażoną i samotną, która kiedyś cierpiała głód i musiała pracować u złej ciotki, takiej, co biła i kazała nosić wiadra z wodą pod górę. Dla niej pójście po wojnie do domu dziecka było, o paradoksie, największym szczęściem. To właśnie ta mama-dziewczynka nieraz kładła się na tapczanie w dzień i płakała nie wiadomo dlaczego.

Mała zagłada, Anna Janko

Recenzje:

Obok opisu rodzinnej i zbiorowej historii, mniej lub bardziej udokumentowanych faktów, książka jest zapisem trudnej pracy nad pamięcią. Autorka z masochistycznym uporem drąży bolesną przeszłość, za co niejednokrotnie przychodzi jej płacić dodatkowym cierpieniem. Rozmawia z członkami rodziny i świadkami, przegląda publikacje i archiwa. Ale najbardziej wartościowe są jej rozmowy z matką, wplecione w narrację książki. Przez lata matka nie chciała uchylić choćby rąbka tajemnicy, broniła się przed nawrotem wspomnień o rodzinnej zagładzie. Po latach dojrzała do rozmowy z córką. Nie jest to jednak chłodne dochodzenie historycznego detektywa, ale rozumiejące odsłanianie subiektywnego świata pamięci autobiograficznej, gdzie to emocje orkiestrują wspomnienia i odczucia.

Lech M. Nijakowski, kulturaliberalna.pl

"Mała Zagłada" to książka o znaczeniu uniwersalnym i bardzo mądry traktat o istocie zła. Wokół niego lęk, potem przerażający strach. Dużo jest w tej książce strasznych słów, których nie ma się siły wypowiedzieć i z trudem można je odczytać. Dużo jest opowieści o tym, co strach i zniewolenie robią z ludzką świadomością. Anna Janko niespiesznie idzie własną drogą i coraz silniej gruntuje się w przekonaniu o tym, jak wiele przypadku, zwyczajnej niefrasobliwości losu oddziela czas normalnej egzystencji od czasu szaleństwa, ale przede wszystkim od tego czasu, który może zostać brutalnie i bez żadnego usprawiedliwienia odebrany.

Jarosław Czechowicz, krytycznymokiem.blogspot.com

 

 Zobacz inne nagrodzone książki w kategorii:

Nagroda Literacka m. st. Warszawy

 Kwiatkowski, Marek. Gawędy warszawskie [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / edycja warszawska] (2009)

Warszawa lat trzydziestych XX wieku była miastem z pogranicza przeszłości i nowoczesności. Jeszcze świeciły w niej latarnie gazowe, a po kocich łbach jeździły dorożki, wozy towarowe ciągnięte przez perszerony, w większych ulicach hałasowały tramwaje. W tę przeszłość wjeżdżały automobile, sygnalizując swoją obecność dźwiękiem trąbek. Chodniki wypełniał tłum przechodniów, obok ludzi ubranych bogato widziało się kobiety w chustach na głowie, mężczyzn...

 Mikołajewski, Jarosław. Rzymska komedia [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / proza] (2012)

„Rzymska Komedia” to swoisty dziennik-przewodnik po Rzymie. Kluczem do poznania tajemnic Wiecznego Miasta jest arcydzieło światowej literatury - „Boska Komedia” Dantego Alighieri. To ona wyznacza rytm wędrówkom Jarosława Mikołajewskiego, ona też określa strukturę tej książki, na którą - jak w „Boskiej” - składa się 100 pieśni w trzech częściach: „Piekło”, „Czyściec” i „Raj”. Julia Hartwig o książce: "Czy można odnaleźć...

 Wechterowicz, Przemysław i Dziubak, Emilia. Proszę mnie przytulić [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / literatura dziecięca] (2014)

Czy wiecie, jaki jest najlepszy sposób na udany dzień? Pewnego dnia Tata Niedźwiedź zdradził w sekrecie Niedźwiadkowi, że wystarczy się mocno do kogoś przytulić, a świat stanie się piękniejszy. I tak zaczęła się niezwykła przygoda ojca i syna. Wędrują razem przez las i przytulają każdego, kogo spotkają na swojej drodze – malutką Gąsienicę, wielką Anakondę, a nawet Myśliwego ze strzelbą...

Zobacz inne nagrodzone książki tego autora:

Brak.