Janko, Anna. Mała zagłada [Nagroda Literacka m.st. Warszawy / proza]

Rok: 2016Gatunek: BiografiaPowieśćKraj nagrody: PolskaTemat: II wojna światowaSochyZamojszczyznazbrodnie wojenne

Sprawdź dostępność w bibliotece!

Szczegóły
Tytuł: Mała zagłada 
Autor: Anna Janko 
Literatura polska - Biografia, Powieść
Nagroda: Nagroda Literacka m. st. Warszawy (2016)

Opis:

Sochy na Zamojszczyźnie, 1 czerwca 1943 roku. Wystarczyło parę godzin, by wieś przestała istnieć. Budynki zostały spalone. Mieszkańcy rozstrzelani. Pośród zgliszczy pozostał jeden dom, nieliczni dorośli i kilkoro dzieci.
Wśród nich — dziewięcioletnia Terenia Ferenc, matka Anny Janko. Dziewczynka widziała, jak Niemcy mordują jej rodzinę. Nieludzki obraz towarzyszył jej przez lata spędzone w domu dziecka, by nigdy nie dać o sobie zapomnieć…

Mała Zagłada Anny Janko nie jest jeszcze jedną tragiczną opowieścią rodzinną wyciągniętą z lamusa II wojny światowej. To mocna, jak najbardziej współczesna rozprawa z traumą drugiego pokolenia — naznaczonego strachem. Brutalna, naturalistycznie opisana historia pacyfikacji polskiej wsi staje się w niej punktem wyjścia do przedstawienia etycznej i egzystencjalnej bezradności.

Mała Zagłada. Przejmująca książka o tym, że wojna nie umiera nigdy…

(Źródło opisu: strona wydawcy)

Fragment:

Miałam przez to wszystko jakby dwie matki. Pierwszą: dorosłą kobietę, za którą tęskniłam, gdy wychodziła do sklepu, której się bałam, gdy wpadała w gniew, z której byłam dumna, bo nikt nie miał ładniejszej pani za matkę na całym podwórku. I drugą mamę miałam: małą dziewczynkę, której na wojnie zginęli rodzice, wciąż przerażoną i samotną, która kiedyś cierpiała głód i musiała pracować u złej ciotki, takiej, co biła i kazała nosić wiadra z wodą pod górę. Dla niej pójście po wojnie do domu dziecka było, o paradoksie, największym szczęściem. To właśnie ta mama-dziewczynka nieraz kładła się na tapczanie w dzień i płakała nie wiadomo dlaczego.

Mała zagłada, Anna Janko

Recenzje:

Obok opisu rodzinnej i zbiorowej historii, mniej lub bardziej udokumentowanych faktów, książka jest zapisem trudnej pracy nad pamięcią. Autorka z masochistycznym uporem drąży bolesną przeszłość, za co niejednokrotnie przychodzi jej płacić dodatkowym cierpieniem. Rozmawia z członkami rodziny i świadkami, przegląda publikacje i archiwa. Ale najbardziej wartościowe są jej rozmowy z matką, wplecione w narrację książki. Przez lata matka nie chciała uchylić choćby rąbka tajemnicy, broniła się przed nawrotem wspomnień o rodzinnej zagładzie. Po latach dojrzała do rozmowy z córką. Nie jest to jednak chłodne dochodzenie historycznego detektywa, ale rozumiejące odsłanianie subiektywnego świata pamięci autobiograficznej, gdzie to emocje orkiestrują wspomnienia i odczucia.

Lech M. Nijakowski, kulturaliberalna.pl

"Mała Zagłada" to książka o znaczeniu uniwersalnym i bardzo mądry traktat o istocie zła. Wokół niego lęk, potem przerażający strach. Dużo jest w tej książce strasznych słów, których nie ma się siły wypowiedzieć i z trudem można je odczytać. Dużo jest opowieści o tym, co strach i zniewolenie robią z ludzką świadomością. Anna Janko niespiesznie idzie własną drogą i coraz silniej gruntuje się w przekonaniu o tym, jak wiele przypadku, zwyczajnej niefrasobliwości losu oddziela czas normalnej egzystencji od czasu szaleństwa, ale przede wszystkim od tego czasu, który może zostać brutalnie i bez żadnego usprawiedliwienia odebrany.

Jarosław Czechowicz, krytycznymokiem.blogspot.com

 

 Zobacz inne nagrodzone książki w kategorii:

Nagroda Literacka m. st. Warszawy

 Beręsewicz, Paweł. Warszawa. Spacery z Ciumkami [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / literatura dla dzieci i młodzieży] (2010)

"Warszawa: Spacery z Ciumkami" z serii Skrzat poznaje świat to znakomity przewodnik dla całej rodziny opracowany w formie jedenastu spacerów. Dzięki niemu każdy może poznać niezwykłe miejsca, najwybitniejsze postacie, wydarzenia historyczne oraz ciekawostki związane ze stołecznym miastem. Zwiedzanie umilą warszawskie legendy oraz przesympatyczne towarzystwo rodziny Ciumków. Informacje na temat historii, zabytków i atrakcji stolicy stanowią wartościowe źródło wiedzy dla dorosłych...

 Mościcki, Tomasz. Teatry Warszawy 1944 – 1945. Kronika [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / edycja warszawska] (2013)

Książka jest próbą opisania początków powojennego życia teatralnego Warszawy, a także poprzedzających je wydarzeń roku 1944. Ten okres dziejów naszych scen jest wciąż mało znany, a zebrane tu w formie kroniki fakty składają się na fascynujący obraz przemian warszawskiego teatru, ze wszystkimi dokonaniami, ale i moralnymi dylematami, nierozstrzygniętymi do dziś....

 Pawłowski, Tomasz i Zieliński, Jarosław. Żoliborz. Przewodnik historyczny [Nagroda Literacka m. st. Warszawy / edycja warszawska] (2008)

Nazwa "Żoliborz" budzi w każdym jakieś skojarzenia, najczęściej łącząc się w świadomości z określeniem "zielony" albo "inteligencki". Dla jednych to tradycje przedwojennej spółdzielczości mieszkaniowej i piękno architektury, dla innych heroizm powstania warszawskiego, dla jeszcze innych to przede wszystkim "Solidarność", ksiądz Jerzy Popiełuszko i Jacek Kuroń. Świadczy to o materialnym i moralnym bogactwie dziejowej spuścizny dzielnicy, a jednocześnie o pewnej historycznej...

Zobacz inne nagrodzone książki tego autora:

Brak.