Kuczok, Wojciech. Gnój [Paszport Polityki]

Rok: 20032004Gatunek: PowieśćKraj nagrody: PolskaTemat: dojrzewanieojciecprzemoc

Sprawdź dostępność w bibliotece!

Szczegóły
Tytuł: Gnój 
Autor: Wojciech Kuczok 
Literatura polska - Powieść
Nagroda: Paszport Polityki (2003)
Nagroda: Nike (2004)

Opis:

Gnój to wstrząsająca, a chwilami tragikomiczna historia rodzinnego piekła, opowiadana przez dziecko, które jest jednocześnie obiektem przemocy i jej obserwatorem. Narrator opisuje rodzinny rytuał: metodyczne, przypominające tresurę bicie, które jest wyłącznie przyspieszonym kursem buntu i nienawiści. Gnój to studium rodzinnych patologii, przede wszystkim kalekiego ojcostwa - niedojrzałego emocjonalnie, niezdolnego do komunikacji i do wyjścia poza układ słabszy-silniejszy, a także widziana oczami dziecka panorama współczesnego, jak i historycznego Śląska, próba zatrzymania jego niepowtarzalnego kolorytu, ale i ukazania tego, co zwykle wstydliwie skrywane.

Gnój od początku pomyślany był jako powieść antybiograficzna... Zapisałem w niej wszystko, czego nie pamiętam. To powrót do mojej ulubionej psychopatologii życia rodzinnego. Na przykładzie historii tradycyjnej śląskiej rodziny pokazuję konfrontację dwóch Śląsków: robotniczego, chacharskiego z tym inteligenckim, arystokratycznym. To walka dwóch żywiołów, której przygląda się dziecko...

(Źródło opisu: strona wydawcy)

Fragment:

Długo nie miały pretekstu – starszaki, u których się pojawiłem na niecały rok, „by chociaż trochę zaznać dyscypliny przed pójściem do szkoły” (jak mówił stary K.), jakbym dyscypliny musiał szukać poza domem; starszaki, ku których zaskoczeniu pojawiłem się jako „tojestwasznowykolega”, długo nie miały pretekstu. Przymierzały się, mierzyły mnie wzrokiem, obwąchiwały ostrożnie tygodniami, ale nie miały pretekstu, nie miały impulsu, który by im dodał odwagi, brakowało im jednoznacznej okazji, żeby mi pokazać, żeby odepchnąć, żeby ugryźć. Dopiero bal przebierańców, pierwsza maskarada w moim życiu, pierwsza oficjalna zabawa w moim życiu, dopiero ten bal dał powód, dopiero podczas tej zabawy dokonało się ostateczne wyodrębnienie, definitywne odsunięcie. Dotąd te sześcioletnie istoty nie wiedziały, co czują, nie potrafiły tego nazwać, potrzebowały wzoru, reguły, przykładu, dotąd ich przeczucie było od pełni świadomości równie dalekie jak malowane w zeszytach szlaczki od pisma; dotąd, do tego balu czuli, że jestem inny, ale nie wiedzieli, co to znaczy ani co z tego wynika, ani co się robi, jak się mówi, jak się wymawia słowo „inny”.

Gnój, Wojciech Kuczok

Recenzje:

Kuczok napisał powieść poruszającą poważny problem, który dotyka wielu ludzi, a przy tym kunsztowną, dopracowaną w najdrobniejszych szczegółach. W "Gnoju" pisarskie umiejętności Kuczoka pozwoliły właściwie wybrzmieć tematowi przemocy w relacjach między ludźmi, a sam temat zainspirował pisarza do poszukiwań formalnych. Powstało sprzężenie zwrotne, które zazwyczaj pojawia się przy tworzeniu bardzo dobrych tekstów. A taki właśnie jest "Gnój".

Robert Ostaszewski, wyborcza.pl

Kuczok z powodzeniem wpisuje się w tradycję literatury egzorcyzmującej zmory dzieciństwa. Daje znakomity portret ojca, “starego K”., neurastenicznego polskiego inteligenta, modelowej “osobowości autorytarnej”. Mamy tu również znakomite prozatorskie etiudy z życia rodzinnego, groteskowe i liryczne portrety współdomowników, znakomite sceny z życia Śląska (w swojej rodzinnej kronice cofa się aż w okres przedwojenny).

Marek Zaleski, instytutksiazki.pl

 

 Zobacz inne nagrodzone książki w kategorii:

Paszport Polityki

 Huelle, Paweł. Mercedes Benz [Paszport Polityki] (2001)

Nostalgiczna opowieść o przeszłości Kiedy bohater na początku lat dziewięćdziesiątych wsiada z instruktorką prawa jazdy do małego fiata, umiera ze wstydu. Prawie. Ratują go historie, które zaczyna snuć coraz bardziej zasłuchanej instruktorce. O babce, która wpadła citroenem pod pociąg pospieszny z Wilna do Lwowa, dziadku, któremu Sowieci zarekwirowali mercedesa... W jego opowieści zaczynają wkradać się wątki hrabalowskie, a w lusterku...

 Paziński, Piotr. Pensjonat [Paszport Polityki] (2009)

Bohater odwiedza miejsce, gdzie jako dziecko bywał z babcią żydowski dom wypoczynkowy pod Warszawą, dawniej pełen życia, dziś zaludniony duchami przeszłości. Stwarzając na nowo rzeczywistość, która zaginęła w odmętach czasu, Piotr Paziński unika patosu, za to sprawnie operuje ironią i humorem. To powiastka filozoficzna o trwaniu, przemijaniu i rozpadzie, a zarazem literacki obrzęd wskrzeszania pamięci. Pierwszy w Polsce literacki głos...

 Szczerek, Ziemowit. Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian [Paszport Polityki] (2013)

Ziemowit Szczerek przez kilka lat intensywnie podróżował po Ukrainie, zjeździł ją wzdłuż i wszerz – od Lwowa po Odessę, od Czerniowiec po Dniepropietrowsk. Z tych doświadczeń zrodziła się książka o długim tytule Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian, rzecz wielce niekonwencjonalna. Nie jest to relacja reporterska, żadna to proza podróżnicza czy krajoznawcza – już raczej jedna wielka...

Nike

 Modzelewski, Karol. Zajeździmy kobyłę historii: wyznania poobijanego jeźdźca [Nike] (2014)

Wspomnienia wybitnego historyka mediewisty, działacza politycznego, jednego z grona najbardziej znanych opozycjonistów z czasów Polski socjalistycznej. Książka ukazuje dzieje rodziny i losy jego samego na tle historii politycznej Polski od lat czterdziestych XX wieku po chwilę obecną. Opowiedziana z troską o szczegóły historyczne ukazuje postawy opozycjonistów z lat sześćdziesiątych, z czasu „Solidarności” i okresu przemian ustrojowych w naszym kraju, zwraca...

 Różewicz, Tadeusz. Matka odchodzi [Nike] (2000, 1999)

„Matka odchodzi” to intymne wspomnienia dotyczące relacji syna i matki w obliczu jej ciężkiej choroby i śmierci. Fragmenty poetyckich utworów Różewicza i zapiski samej Stefanii Różewiczowej, rozmowy z braćmi autora – kolaż tekstów pozwala zrozumieć istotę więzi pomiędzy dzieckiem a matką....

 Tkaczyszyn-Dycki, Eugeniusz. Piosenka o zależnościach i uzależnieniach [Nike, Nagroda Literacka Gdynia / poezja] (2009, 2009)

Nowy tom poetycki autora tomów "Kamień pełen pokarmu", "Dzieje rodzin polskich", laureata Nagrody Literackiej "Gdynia". Wiele tych samych fraz i wierszy, to dla Dyckiego charakterystyczne, wraca w rozmaitych wariantach i próbach. Powiada się nawet, że poeta pisze nieustannie jeden wiersz, że kolejne tomy poetyckie są w rzeczywistości ciągami dalszymi jednej opowieści: "Powracanie tych samych fraz nie czyni przesłania wierszy wyraźniejszymi...

Zobacz inne nagrodzone książki tego autora:

Brak.