Kuczok, Wojciech. Gnój [Paszport Polityki]

Rok: 20032004Gatunek: PowieśćKraj nagrody: PolskaTemat: dojrzewanieojciecprzemoc

Sprawdź dostępność w bibliotece!

Szczegóły
Tytuł: Gnój 
Autor: Wojciech Kuczok 
Literatura polska - Powieść
Nagroda: Paszport Polityki (2003)
Nagroda: Nike (2004)

Opis:

Gnój to wstrząsająca, a chwilami tragikomiczna historia rodzinnego piekła, opowiadana przez dziecko, które jest jednocześnie obiektem przemocy i jej obserwatorem. Narrator opisuje rodzinny rytuał: metodyczne, przypominające tresurę bicie, które jest wyłącznie przyspieszonym kursem buntu i nienawiści. Gnój to studium rodzinnych patologii, przede wszystkim kalekiego ojcostwa - niedojrzałego emocjonalnie, niezdolnego do komunikacji i do wyjścia poza układ słabszy-silniejszy, a także widziana oczami dziecka panorama współczesnego, jak i historycznego Śląska, próba zatrzymania jego niepowtarzalnego kolorytu, ale i ukazania tego, co zwykle wstydliwie skrywane.

Gnój od początku pomyślany był jako powieść antybiograficzna... Zapisałem w niej wszystko, czego nie pamiętam. To powrót do mojej ulubionej psychopatologii życia rodzinnego. Na przykładzie historii tradycyjnej śląskiej rodziny pokazuję konfrontację dwóch Śląsków: robotniczego, chacharskiego z tym inteligenckim, arystokratycznym. To walka dwóch żywiołów, której przygląda się dziecko...

(Źródło opisu: strona wydawcy)

Fragment:

Długo nie miały pretekstu – starszaki, u których się pojawiłem na niecały rok, „by chociaż trochę zaznać dyscypliny przed pójściem do szkoły” (jak mówił stary K.), jakbym dyscypliny musiał szukać poza domem; starszaki, ku których zaskoczeniu pojawiłem się jako „tojestwasznowykolega”, długo nie miały pretekstu. Przymierzały się, mierzyły mnie wzrokiem, obwąchiwały ostrożnie tygodniami, ale nie miały pretekstu, nie miały impulsu, który by im dodał odwagi, brakowało im jednoznacznej okazji, żeby mi pokazać, żeby odepchnąć, żeby ugryźć. Dopiero bal przebierańców, pierwsza maskarada w moim życiu, pierwsza oficjalna zabawa w moim życiu, dopiero ten bal dał powód, dopiero podczas tej zabawy dokonało się ostateczne wyodrębnienie, definitywne odsunięcie. Dotąd te sześcioletnie istoty nie wiedziały, co czują, nie potrafiły tego nazwać, potrzebowały wzoru, reguły, przykładu, dotąd ich przeczucie było od pełni świadomości równie dalekie jak malowane w zeszytach szlaczki od pisma; dotąd, do tego balu czuli, że jestem inny, ale nie wiedzieli, co to znaczy ani co z tego wynika, ani co się robi, jak się mówi, jak się wymawia słowo „inny”.

Gnój, Wojciech Kuczok

Recenzje:

Kuczok napisał powieść poruszającą poważny problem, który dotyka wielu ludzi, a przy tym kunsztowną, dopracowaną w najdrobniejszych szczegółach. W "Gnoju" pisarskie umiejętności Kuczoka pozwoliły właściwie wybrzmieć tematowi przemocy w relacjach między ludźmi, a sam temat zainspirował pisarza do poszukiwań formalnych. Powstało sprzężenie zwrotne, które zazwyczaj pojawia się przy tworzeniu bardzo dobrych tekstów. A taki właśnie jest "Gnój".

Robert Ostaszewski, wyborcza.pl

Kuczok z powodzeniem wpisuje się w tradycję literatury egzorcyzmującej zmory dzieciństwa. Daje znakomity portret ojca, “starego K”., neurastenicznego polskiego inteligenta, modelowej “osobowości autorytarnej”. Mamy tu również znakomite prozatorskie etiudy z życia rodzinnego, groteskowe i liryczne portrety współdomowników, znakomite sceny z życia Śląska (w swojej rodzinnej kronice cofa się aż w okres przedwojenny).

Marek Zaleski, instytutksiazki.pl

 

 Zobacz inne nagrodzone książki w kategorii:

Paszport Polityki

 Huelle, Paweł. Mercedes Benz [Paszport Polityki] (2001)

Nostalgiczna opowieść o przeszłości Kiedy bohater na początku lat dziewięćdziesiątych wsiada z instruktorką prawa jazdy do małego fiata, umiera ze wstydu. Prawie. Ratują go historie, które zaczyna snuć coraz bardziej zasłuchanej instruktorce. O babce, która wpadła citroenem pod pociąg pospieszny z Wilna do Lwowa, dziadku, któremu Sowieci zarekwirowali mercedesa... W jego opowieści zaczynają wkradać się wątki hrabalowskie, a w lusterku...

 Chwin, Stefan. Hanemann [Paszport Polityki] (1995)

Wielowątkowe dzieło przedstawia dzieje mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska na tle lat trzydziestych XX wieku, dramatycznych wydarzeń z końca II wojny światowej oraz pierwszych lat po jej zakończeniu. Głównym bohaterem powieści jest Hanemann, gdańszczanin niemieckiego pochodzenia, profesor anatomii w miejscowej Akademii Medycznej, którego splątane losy stanowią przyczynek dla opisu przemian społeczno-narodowościowych zachodzących w Gdańsku w przełomowym okresie jego dziejów przypadającym na...

 Dehnel, Jacek. Lala [Paszport Polityki] (2006)

Jest rok 1919. W Kielcach przychodzi na świat dziewczynka. Roztargniona rodzina przez pięć lat nie może się zebrać, aby nadać jej imię. Mówią o niej „Lalka", „Laleczka", „Lalunia". W końcu rodzice wywiązują się ze swojego obowiązku, jednak dziewczynka na zawsze już pozostaje Lalą. W powieści Jacka Dehnela imię bohaterki nabiera jednak dodatkowych znaczeń. Z jednej strony jest wyrazem czułości, jaką...

Nike

 Słobodzianek, Tadeusz. Nasza klasa [Nike] (2010)

Koleżanki i koledzy wspólnie bawią się i śpiewają. Wraz z nadejściem dorosłości zgodne zabawy się kończą. Wybucha wojna, do miasteczka wkracza najpierw radzieckie, a potem niemieckie wojsko. Antysemityzm wybucha w serii gwałtów, morderstw, tortur i kulminuje w masowym pogromie. Niemal wszyscy miejscowi Żydzi giną spaleni w stodole albo zamordowani na rynku. Nielicznym udaje się cudem przeżyć. Przemoc nie ustępuje wraz...

 Różewicz, Tadeusz. Matka odchodzi [Nike] (2000, 1999)

„Matka odchodzi” to intymne wspomnienia dotyczące relacji syna i matki w obliczu jej ciężkiej choroby i śmierci. Fragmenty poetyckich utworów Różewicza i zapiski samej Stefanii Różewiczowej, rozmowy z braćmi autora – kolaż tekstów pozwala zrozumieć istotę więzi pomiędzy dzieckiem a matką....

 Miłosz, Czesław. Piesek przydrożny [Nike] (1998)

Piesek przydrożny - uhonorowana Nagrodą Nike jedna z najbardziej osobistych i intrygujących książek Czesława Miłosza - to najlepszy przykład widocznego w całej twórczości noblisty poszukiwania formy bardziej pojemnej. Na hybrydalny gatunkowo, ale precyzyjnie skomponowany tom składają się „klasyczne” wiersze liryczne, aforyzmy, medytacje, wspomnienia, obrazki, krótkie traktaty teologiczne, zapisy epifanii i iluminacji, wreszcie - wyodrębnione w osobny dział epickie Tematy do...

Zobacz inne nagrodzone książki tego autora:

Brak.