Twardoch, Szczepan. Drach [Nagroda Kościelskich]

Rok: 2015Gatunek: PowieśćKraj nagrody: PolskaTemat: I wojna światowaII wojna światowaPolskaŚląsktożsamość narodowa

Sprawdź dostępność w bibliotece!

Szczegóły
Tytuł: Drach 
Autor: Szczepan Twardoch 
Literatura polska - Powieść
Nagroda: Nagroda Kościelskich (2015)

Opis:

Drach wie. Wraz z kilkuletnim Josefem przygląda się świniobiciu. Jest październikowy poranek 1906 roku i, choć chłopiec nie ma o tym pojęcia, ryk zarzynanego zwierzęcia oraz smak wusztzupy powrócą do niego kilkanaście lat później, gdy po zakończeniu wojny będzie powracał na Śląsk.
Nikodem nigdy nie był w wojsku. Jest za to wziętym architektem. Z poprzedniego związku ma pięcioletnią córkę, a po samochodowym wypadku bliznę nad lewym uchem. Właśnie rozstaje się z żoną, by ułożyć sobie życie z inną. Drach jest jednak świadomy, że dziewczyna coraz bardziej wymyka się mężczyźnie.
Między Josefem a Nikodemem piękne, podłe, smutne i — ostatecznie — tragiczne losy dwóch rodzin; wiek wojen i powstań, śmierci i narodzin, miłości, zdrad i marzeń, które nigdy się nie spełnią. Drach o nich wie. Widzi przeszłość i zna przyszłość. Dla niego wszystko jest teraz…
Saga rodzinna? Wielka opowieść o Śląsku? A może powieść totalna, która wymyka się wszelkim kategoryzacjom? Autor Morfiny w szczytowej formie.

(Źródło opisu: strona wydawcy)

Fragment:

W chlewiku stoi świnia.

Świnia się rodzi. Świnia żyje. Świnię kupuje ojciec Josefa, Wilhelm, kupuje ją za marki, a są to czasy, kiedy marka wymienia się na złoto, bo później już się nie wymienia, bo wojna jest kosztowna. Wcześniej kupował świnię ojciec Wilhelma, Otto, za talary związkowe, a jeszcze wcześniej ojciec Ottona, Friedmar, za talary pruskie, i wszyscy chowają te kolejne świnki w chlewie, żywiąc je odpadkami z ludzkiego stołu, i świnki, jedząc, rosną i zamieniają się w świnie, i tak świnia żyje. Świnia rośnie. Świnia tyje.

Drach, Szczepan Twardoch

Recenzje:

W świecie "Dracha" nie istnieje linearna, układająca się w ciągi przyczynowo-skutkowe historia. Wszystko rozgrywa się w jednym czasie i jest do ogarnięcia jednym spojrzeniem. Czyim? Ano tytułowego dracha. To niepojęty byt, ni to żywioł, ni to demon, który nie bez powodu powiada o sobie: "Wszyscy są ze mnie i we mnie". Najczęściej bowiem przedstawia się jako śląska ziemia czy też śląskie ciało wszystkowiedzące, a więc medium idealnie nadające się na narratora o nieograniczonych kompetencjach. W ten sposób Twardoch nawiązał do greckiego znaczenia słowa "drakan" (smok), czyli do "bystrookiego", potwora, przed którym nic i nikt się nie ukryje.

Dariusz Nowacki, wyborcza.pl

Twardoch wyzyskuje śląski krajobraz nie tylko jako tło wydarzeń. Narracja jest tu prowadzona z punktu widzenia wnętrza ziemi, a właściwie kopalni. To druga rzecz, którą doceniam w tej powieści. Romantyczna metafora sięgania pod powierzchnię, by dotrzeć do prawdy, zostaje tu przeniesiona na poziom dosłowny. O swoich bohaterach narrator mawia „Czuję ich lekkie, rozpuszczone we mnie ciała”, „suną, krążą we mnie”. Historia zyskuje u Twardocha przez to podwójne odniesienie – odsyła do żywych ludzi i rozkładających się ciał. W narracji prowadzonej z wnętrza ziemi (porównywanej do smoka, tytułowego dracha) ujawnia się prawo uniwersalnej cyrkulacji. U Twardocha nie tylko ludzie znajdują się w ziemi, ziemia znajduje się również w nich. Opis jeden z bitew pierwszej wojny światowej wyjątkowo drastycznie uprzytamnia tę upiorną jedność ziemi i ludzi.

Katarzyna Czeczot, dwutygodnik.com

 

 Zobacz inne nagrodzone książki w kategorii:

Nagroda Kościelskich

 Płaza, Maciej. Skoruń [Nagroda Kościelskich, Nagroda Literacka Gdynia] (2016, 2016)

Siedem opowieści o ziemi, rzece i robocie, o tęsknocie za nieznanym, o radosnym i lękliwym żegnaniu się z dzieciństwem, i o olśnieniach, jakie przynosi inicjacja. Ma niewiele lat i opinię lenia, łobuza, nicponia. Jak to mówią w jego wiosce: skorunia. Mieszka na uboczu, gdzieś na Sandomierszczyźnie, nad Wisłą, która czasem niebezpiecznie podchodzi pod wały, z ojcem sadownikiem, konstruktorem, ateuszem, buntownikiem...

 Franaszek, Andrzej. Miłosz. Biografia. [Nagroda Kościelskich] (2011)

Miłosz. Biografia autorstwa Andrzeja Franaszka to nie tylko barwny portret jednego z największych twórców XX wieku - to zarazem kawał historii tego stulecia, z jego okrutnymi paroksyzmami: wojnami, rewolucjami, totalitaryzmami, powstaniami, dyktaturami, zrywami niepodległościowymi. Wszystkich tych wydarzeń - a także kluczowego dla tej epoki losu wygnańca - żyjący blisko sto lat poeta doświadczył na własnej skórze; ale też wnikliwie opisał...

 Dąbrowska, Krystyna. Białe krzesła [Nagroda Kościelskich, Nagroda Poetycka im. Wisławy Szymborskiej] (2013, 2013)

Białe plastikowe krzesła, przedmioty użytkowe, takie jak łóżko, miotła, buty – to w nich, a nie w ozdobnych fotelach poetka szuka metafory codzienności. To one, czasem obskurne, niewygodne, wykonane bez smaku, są bliżej poezji, gdy modlą się w nich starzy rabini, czołami dotykając kamieni w Ścianie Płaczu. Bez trudu metafora białych krzeseł daje się przełożyć na świat poezji. Nie jest...

Zobacz inne nagrodzone książki tego autora:

 Twardoch, Szczepan. Morfina [Paszport Polityki] (2012, 2012)

Konstanty Willemann, warszawiak, lecz syn niemieckiego arystokraty i spolszczonej Ślązaczki, niewiele robi sobie z patriotycznych haseł i tradycji uświęconej krwią bohaterskich żołnierzy. Jest cynikiem, łajdakiem i bon-vivantem. Niewiernym mężem i złym ojcem. Konstanty niechętnie bierze udział w kampanii wrześniowej, a po jej klęsce również wbrew sobie zostaje członkiem tajnej organizacji. Nie chce być Polakiem, nie chce być Niemcem. Pragnie jedynie...